Mánát ja nuorat eai leat uhca rávesolbmot. Sii geavahit gielaset eará láhkai, sii hupmet eará láhkai ja sii jurddašit eará láhkai. Muhtimin sii dahket vel juoidá maid mii rávesolbmot eat ollásit ádde.
Rávesolmmožin mii fertet geahččalit oaidnit ja áddet dan mii dáhpáhuvvá iešguđet arenain mánáid ja nuoraid geahččanguovllus.
- Geat leat mánát geaid mun deaivvan?
- Mii sidjiide lea deaŧalaš?
- Manne mánát válljejit nugo dahket?
- Mii lea maid mun rávesolmmožin ferten váruhit?
- Man birra lea jierpmálaš ahte mun rávesolmmožin dieđán juoidá?
FUOM! Buot bargoneavvuid ferte oaidnit oktalaččat vai oažžu ollislaš áddejumi. Buot videoovdanbuktimiid oažžu geavahit nuvttá barggus lasihit dieđu, máhtu ja áddejumi.
Movt doibmet vuoigŋašat?
Rávesolmmožin lea mis deaŧalaš rolla ja mii galgat bagadallat mánáid ja nuoraid geat leat šaddamin ja ahtanuššamin. Mánát ja nuorat lea iešguđetláganat ja sis leat iešguđetlágan dárbbut. Vai mii áddet dan, mii fertet guovllastit veaháš gárggiidanpsykologiijai ja movt min vuoigŋašat doibmet.
Guđajahkásaččas leat buot stuorra struktuvrrat vuoigŋašiin sadjosis, muhto dáid osiid laktin ii leat vel ollásit sadjosis. Dát laktimat galget čuovvovaš jagiid ja olles mánnávuođa ja nuorravuođa áiggi ollodahkii ahtanuššat ja nanosmuvvat. Rávásmanahki lea maŋimuš oldehat.
Mánát dárbbašit áddejuvvot, maiddái daid háviid go dovddut stivrejit sihke dieđu, máhtu ja hárjáneami. Dalle dárbbašuvvojit rávesolbmot geat nagadit ráđđet dovdduideaset ja leahkit buorit rollamodeallat geat sárdnot siivos jienain ja vedjet veahkehit govvidit sániiguin dan mii dáhpáhuvvá. Rávesolmmoš sáhttá duođaštit dovdduid mat mánás leat, ja veahkehit muddet juos lea dárbbašlaš.
Dán iešmuddema galgá mánná dađistaga ieš oahppat, ja nuppit dárbbašit dása eambbo veahki go nuppit. Iešmudden lea juoga man olmmoš ferte oahppat ovttas earáiguin, birrasiin ja eará mánáiguin. Rávesolbmuin lea earenoamáš deaŧalaš rolla.
Rávesolbmot šaddet oahpisteaddjin ja bagadallin máŋgga dilálašvuođas
Muhtin mánáid dáfos sáhttá dilli leat nu, ahte olmmoš diehtá maid galggašii dahkat, ja goitge dahká juoidá eará. Dát sáhttá leat mielde dahkamin gaskka gaskal dan maid mánná duođai nagada ja dan maid soai diehtiba ahte galggašeigga nagadit. Dađistaga go mánná šaddá boarráseseabbon, de mannagoahtá dát buorebut.
Šaddi ja ahtanušši mánát ja nuorat leat iešguđetláganat. Máŋga dagaldaga váikkuhit iežasmuddengálggaide, mat earret eará siskkildit gii mánná lea olmmožin, man álkit son suhttá, man álkit son šlundu, makkár luondu sus lea, makkár doarjja sus lea ruovttus ovdalaš jagiin, makkár vásihusat mánás leat mielde mánáidgárddis ja skuvllas. Muhtin mánát ohppet dan oalle árrat ja máhttet dan bures, ja muhtimat dárbbašit doarjaga ja veahki iežaset muddemii gitta nuoraid ahkái. Dát sáhttá leat dilálašvuođain gitta.
Ovdamearka, mánná boahtá muhtin beaivvi
skuvlii ja máhttá bargobihtáid bures ja oažžu máhttindovddu. Nuppe have, soaitá eará oahpaheddjiin, dahje eará buđaldemiin, lea dilálašvuohta áibbas eará. Dalle mearkkaša earret eará dat juoidá makkár gaskavuohta mánás ja rávesolbmos lea. Man oadjebas lea mánná rávesolbmuin, dahje earáiguin geat leat dán arenas. Dása dárbbaša áiggi ja hárjehallama.
Mii sáhttit veardádallat dan mánáin gii oahppá vuosttas lávkkiidis juovzut dassážiigo viegada juo birra. Mađe eanet olmmoš hárjehallá, dađe eanet nanosmuvvá lavtta vuoigŋašiin mii stivre balánssa ja koordinašuvnna. Loahpas sajáiduvvá lavtta. Danne rávvejuvvojit mánát buđaldit máŋggain iešguđetlágan aktivitehtain - máŋggabealat váikkuhusat nuorra agis dahket ahte ahtanuššet iešguđetlágan lavttat vuoigŋašiin mat gusket lihkadeapmái ja lihkadanhárjáneapmái.
Dovddut, vásihusat ja ipmárdusat
Seamma láhkai fertet mii hárjehallat dovdduid, vásihusaid ja jurddaváikkuhusaid gieđahallat. Mánáid ja nuoraid lunddolaš vuohki oahppat ja hárjehallat lea duhkoraddama bokte. Duhkorattadettiin besset mánát hárjehallat njuolggadusaid, hárjehallat servvoštallat guhtet guimmiiguin, hárjehallat bidjat iežaset rájiid ja hárjehallat gierdat nuppiid rájiid.
Golbma fáttá mat leat hui deaŧalaččat bajásšattadettiin:
Dovddut
Oanehaččat čilgejuvvon. Min vuoigŋašat addet midjiide máilmmi veaháš ceahkkálaga. Guđa-čieža jahkásažžan olmmoš gorgŋe ceahkkái mas oažžu garraset dovdduid rupmašii, ja áddegoahtá eambbo. Álggos mánná ii ipmir dáid dovdduid áibbas. Olmmoš ii soaitte riekta dovdát daid.
Beahtallan dovdu sáhttá dovdot dego suhttan dovdu. Suhttan dovdu sáhttá dovdot dego moraš dovdu. Mánná ferte oahppat doahpagiid, ja ferte oahppat dovdát dáid. Dát dovddut galget mieđuštit min geažos eallima.
Dovdduid mudden lea juoga man ferte hárjehallat, ja dasa dárbbašit mánát ja nuorat veahki rávesolbmuin.
Ustitvuohta
Ustitvuohta go mii leat unnit ovdal skuvlaagi lea dávjá doaibmanustitvuohta. Dat mearkkaša ahte mii duhkoraddat singuin geat leat lagamusas ja geaiguin lea geavatlaš. Ovdamearkka dihtii iehčamet váhnemiid ustibiid mánáiguin, ránnjágotti mánáiguin, mánáidgárddi mánáiguin. Singuin geat leat lahka ja geaiguin lea geavatlaš ovttastallat. Dađistaga dáhpáhuvvá juoidá ustitvuođa dáfos. Sullii 9-10 jahkásažžan mii earáhuvvagoahtit ustitvuođa guvlui mii vuođđuduvvá dovdduide, beroštumiide ja vásihuvvon searvevuhtii. Dalle válljegoahtá mánná ustibiid, sin geaiguin dovdá ahte lea buorre ovttastallat.
Dát mearkkaša maiddái ahte ieš vásiha ahte earát čuldet su eret, ja maiddái ieš sáhttá válljet ođđasit. Rávesolmmožin mii fertet doarjut mánáid ja nuoraid dán proseassas. Doarjut sin das ahte olmmoš galgá válljet olbmuid iežas birra geat dahket ahte dovdo buorrin sidjiide alcceset. Mánát galget áiggi vuollai rávásmuvvat ja ráhkadit ja bajásdoallat buriid gaskavuođaid mat dahket sidjiide buorre eallima.
Seammás galgá mánná oahppat ahte ii galgga loavkašuhttit, ja ahte buohkaide lea sadji searvevuođas. Ii dárbbaš juohkehažžii liikot ovtta bures, muhto liikká sáhttá vásihit buriid ovttas singuin. Luohkás mas leat ollu oahppit lea dát hirbmat áigeguovdil. Luohkás sáhttet leat sihke lagaš buorit ustitvuođat ja gáidoset ja juoba jávkan ustitvuođat. Ulbmil lea ahte luohkká galgá leat gaskavuođaid ja ustitvuohtašlájaid rastásaš searvevuohta. Rávesolmmožin mii sáhttit gáibidit ahte min iehčamet searvevuođas galgá juohkehažžii leat sierra sadji.
Mun ieš
Mun ieš máilmmis galggan gávdnat buoremus veršuvnna alddán. Áigodagaid dat sáhttá mearkkašit ahte mánná maid šaddá hirbmat iešráhkisin. Mánát ja nuorat sáhttet gáddit ja oaivvildit ahte su biras ja earát beroštit hui ollu das maid sii ieža dadjet ja dahket. Duođalašvuođas mánná berošta gávdnat iežas dan gaskavuođas máilbmái mii lea su iežas birra.
Dat leat maiddái lunddolaš proseassa mas mii galgat sihke doarjut sin ja rávvet sin ovdánit ovddosguvlui. Mii fertet áddet ahte dát leat mánát geat dárbbašit hui ollu rávvema. Sii leat ahtanuššamin, ja dárbbašit rávesolbmuid hárjáneami ja rávvema. Mis rávesolbmuin galget leat heivehuvvon vuordámušat, mii galgat leat čeahpit bures dieđihit, ja mis galget leat čielga juksanmearit. Mii dárbbašit áddet veaháš manne mánát ja nuorat leat nugo sii leat. Dalle dárbbašuvvo diehttevašvuohta rutiinnaid ja organiserema dáfos, maid rávesolbmot leat ráhkadan - dorvvolaš arena gos mánát ja nuorat ožžot lobi leat dat geat sii leat.
Smiehttan:
- Movt leat buđaldeamit maidda don leat láhčimin dilálašvuođaid, heivehuvvon ahkejovkui mii dus lea iežat ovddabealde?
- Movt dii sáhttibehtet bargat huksen dihtii buriid gaskavuođaid siskkáldasat joavkkus sihke gálggaid ja olbmuid gaskavuođaid dáfus?
Iešguđet gálggat mat mánáin ja nuorain galget leat vai lihkostuvvet ovttas
Gálggat vai lihkostuvvet hárjehallamis ja ahtanuššamis
- Vuordit vuoru
- Váldit vuhtii nuppiid
- Maŋidit iežas dárbbuid
- Láhttet oassin joavkkus
- Leahkit sajis áiggil
- Skihkalašvuohta biergasiin
- Veahkehit nuppiid buorebun
Dovddolaš gálggat
- Dovdát dovdduid
- Muddet iežas dovdduid bures
- Atnit empatiija nuppiide
- Gierdat unohisvuođaid
- Doarjut nuppiid
Sosiála gálggat
- Váldit vuhtii nuppiid
- Dovdát norpmaid ja váldit daid vuhtii
- Ovttasbargat
- Muddet guhtet guimmiid láhttema
- Riidduid čoavdit
- Guoddit ovddasvástádusa iežas láhttemis
- Maŋidit iežas dárbbuid